Жасанды интеллект негізгі өндірістік шешімдер деңгейіне енгізіліп жатыр. «Қазхром» ТҰК» АҚ Дөң тау-кен байыту комбинатында алгоритмдер металл жоғалтуды болдырмауға септеседі: «Цифрлық кеңесші» жүйесі нақты уақыт режимінде кенді талдайды және процестің қашан түзетуді қажет ететінін хабарлайды. BTS-тің (Business & Technology Services, ERG құрамындағы ІТ-компаниясы) өнеркәсіптік ЖИ мамандары мен кәсіпорын технологтары әзірлеген технология хром шығынын жылына 123 млн теңгеге жуық күтілетін экономикалық әсерімен 2,4% — ға төмендетуге мүмкіндік берді.
Байыту зауыттарында бір пайыздық үлестің өзі өте маңызды. Қалдықтарда металдың жоғалуы қаржылық нәтижеге тікелей әсер етеді. Ал процестің тұрақсыздығы бүкіл өндірістік циклдің болжамдылығына кері әсер етуі мүмкін.
Дөң ТКБК мамандары сыртқы шешімдерге емес, өздерінің әзірлеген өнімдеріне үміт артады. Гүлнұр Сарина (Қазхром) мен Асхат Букеевтің (BTS) ортақ басшылығымен бірлескен команда нақты уақыт режимінде хром жоғалту қаупін болжайтын және қызметкерлерге ауытқулар пайда болғанға дейін процесті түзетуге септесетін жүйе – ОМК-1 шөгінді машинасының «Цифрлық кеңесшісін» енгізді.
— Бүгінде байытуды өңдеу – Дөң тау-кен байыту комбинаты дамуының негізгі бағыты. Дәл осы жерде бүкіл өндірістік тізбек тиімділігінің негізі қаланады. Жасанды интеллекті пайдалану бізге табиғи ресурстарға барынша ұқыпты қарауға, яғни кеннің әр тоннасынан көбірек металл алуға және шығындарды азайтуға мүмкіндік береді. Мұның тек экономикалық ғана емес, жауапкершілік тұрғынан да маңызы ерекше, — деп атап өтті «Қазхром» ТҰК» АҚ байыту жөніндегі менеджері Гүлнұр Сарина.
Технологиялық процестің бірыңғай цифрлық терезесі
«Цифрлық кеңесші» — машиналық көру, технологиялық жүйелер мен AI алгоритмдерінің деректерін бір цифрлық терезеге біріктірген интеграциялық платформа. Жүйе нақты уақыттағы бастапқы кеннің қасиеттерін талдайды және қалдықтардағы хром жоғалуының жоғарылау ықтималдығын бағалайды.
Бұрын болған өзгерістерді тіркейтін дәстүрлі мониторингтен айырмашылығы, цифрлық кеңесші болжамды режимде жұмыс істейді. Бұл процестің оңтайлы параметрлерден аса бастағанын көрсетеді және технологтар мен операторларға шөгу режимін тез реттеуге мүмкіндік береді.
Өндірістік дашбордта мыналар көрсетіледі:
• концентраттың ағымдағы жүктелуі және шығуы;
• қалдықтардағы хром құрамының болжамы;
• сорғы жабдығының жұмысын бақылау;
• нақты параметрлерді визуалды ауытқу көрсеткішімен ұсынылған диапазондармен салыстыру;
• компьютерлік көру негізінде кендердің гранулометриялық құрамы мен саздылығын талдау
Экран тікелей шөгінді машинаның жанына орнатылады – жүйе басқару есептілігіне емес, өндірістік ортаға біріктірілген.
– Өнеркәсіптік жасанды интеллект нақты уақыт бөлігінде технологияға әсер ететін жерде ғана өз құндылық береді. «Цифрлық кеңесші» тікелей өндіріс процесіне біріктірілген және инфрақұрылымды түбегейлі өзгертпестен, шығындарды азайтуға септеседі. Бұл сайып келгенде – ауытқуларға ден қоюдан нәтижені басқаруға көшуді білдіреді. Комбинат технологтарымен бірлесе отырып, біз жүйені енгізудің экономикалық әсері ең алдымен хром шығынын неғұрлым тұрақты алу және азайту есебінен шамамен 123 млн теңге межесінде болады,- деді BTS өнеркәсіптік ЖИ әзірлеу бөлімінің басшысы Асхат Букеев.
Өлшенетін әсер
«Цифрлық кеңесшіні» енгізудің тәжірибелік-өнеркәсіптік сынақтарының қорытындысы бойынша мынадай нәтижелер алынды:
• Нақты айырып алудың 9,89% — дан 10,33% — ға дейін өсуі тіркелді;
• Шығындардың орташа мәні 10,9% — дан 8,5% — ға дейін төмендеді;
• Жоғары қалдықтардың үлесі (Cr>10%) 20,1% — дан 16,9% — ға дейін төмендеді;
• Концентрат сапасының нашарлауы байқалмады.
Кәсіпорынға бұл өндіріс тиімділігін арттыруды ғана емес, сонымен қатар технологиялық көрсеткіштердің баламалығының төмендеуі. Яғни бұл өндірісті жоспарлау мен басқару үшін маңызды фактор екенінің белгісі.
Ішкі әзірлеме – стратегиялық таңдау
Жобаның басты ерекшелігі – бұл жүйені толығымен Топтың жеке ІТ-тобы – BTS компаниясы әзірлеген. Ауыр өнеркәсіп жағдайында бұл түбегейлі артықшылық береді: алгоритмдер шикізаттың нақты сипаттамаларын, жабдықтың ерекшеліктерін және технологиялық процестің логикасын ескере отырып жасалады.
Ішкі сараптама мынадай мүмкіндіктер берді:
• модельді өндірістегі өзгерістерге тез бейімдеу;
• функционалдығын жедел пысықтау;
• шешімді басқа активтерге масштабтау;
• технологиялық шешімдердің сыртқы жеткізушілеріне тәуелділікті азайту.
Іс жүзінде осылайша, Топ ішінде өнеркәсіптік ЖИ инженерлік мектебін құру туралы сөз қозғалып отыр.